Jaromír Nohavica – "Zatímco se koupeš"

Jaromír Nohavica podczas koncertu w Poznaniu, 2004Pozor, nowsza wersja tego artykułu, jak i wielu innych znajduje się na moim blogu – http://chorynawyobraznie.blogspot.com.

Stosunkowo mało Polaków słyszało kiedykolwiek o twórczości Jaromíra Nohavicy, czeskiego barda i poety. Po części jest to spowodowane barierą językową i kulturową, po części hermetycznością środowiska poezji śpiewanej. W ostatnim czasie przytrafiła mi się totalna i ostateczna obsesja na punkcie piosenki "Zatímco se koupeš", spróbuję więc przybliżyć wam co nieco jej treść i przesłanie. I zarazić obsesją też się postaram :-).

Dossier Nohavicy

Nohavicę trudno jest zaszufladkować, z całą pewnością można mówić o nim jako o fenomenie, i to nie tylko czeskim. Napisał, jak podaje Wiki, ponad 400 piosenek, zarówno na gitarę, jak i akordeon (nazywany heligonką ;-)). Co ciekawe, jego płyty sprzedają się w dziesiątkach tysięcy egzemplarzy, pomimo braku reklamy oraz pozostawania na uboczu wielkiego showbiznesu. Nohavica potrafi nawiązać dość niezwykły kontakt z publicznością, w końcu został zauważony także w Polsce, gdzie regularnie koncertuje.

Fabuła :-)

Piosenka "Zatímco se koupeš" pojawiła się po raz pierwszy w 1995 roku, na krążku "Darmoděj a další". Opowiada o mężczyźnie oczekującym niecierpliwie na wyjście kobiety spod prysznica. Może to zabrzmieć mało lirycznie, aczkolwiek Nohavica potrafi całkiem nieźle przekuwać emocje w słowa, opisując w wysmakowany sposób zarówno spokój całej sytuacji, jak i drzemiące ogromne napięcie. Polskie tłumaczenie autorstwa Tolka Murackiego (dostępne tutaj) niestety nie oddaje klimatu utworu, brzmi po prostu zbyt dosadnie. Nohavica uchodzi za mistrza w dopasowywaniu swojej poezji do muzyki, nawet najdrobniejsze naruszenie jego tekstów w procesie przekładu kończy się czasem katastrofą.

Wersja do odsłuchania

Pod tym linkiem znajduje się świetne wykonanie "Zatímco se koupeš" z koncertowej płyty "Doma".

Tekst piosenki

Poniżej przedstawiam tekst oryginalny oraz przekład Murackiego:

1
2
3
4
5
6

7
8
9
10
11
12

13
14
15
16
17
18
19
20
21
22

23
24
25
26
27
28

Zatímco se koupeš
umýváš si záda
na největší loupež
ve mně se střádá
tak jako se dáváš vodě
vezmu si tě já já zloděj

Už v tom vážně plavu
za stěnou z umakartu
piju druhou kávu
a kouřím třetí Spartu
a za velmi tenkou stěnou
cítím jak se mydlíš pěnou

Nechej vodu vodou
jen ať si klidně teče
chápej že touha je touha
a čas se pomalu vleče
cigareta hasne
káva stydne
krev se pění, hmm hmm
bylo by to krásné
kdyby srdce bylo klidné
ale ono není, hmm hmm

Zatímco se koupeš
umýváš si záda
svět se se mnou houpe
všechno mi z rukou padá
a až budeš stát na prahu
všechny peníze dal bych za odvahu

Nechej vodu vodou...

Gdy się kąpiesz w wannie,
myjesz sobie plecy
Złupiłbym starannie
twą istotę rzeczy...
Gdy się tak oddajesz wodzie,
chciałbym móc cię wziąć jak złodziej.

Myśl przekracza krawędź
przezroczystej ścianki
Piję drugą kawę
Nerwowo palę fajki
A za bardzo cienką ścianą,
słyszę, jak się mydlisz pianą.

Woda jak to woda
spokojnie sobie ciecze
Tylko dziko tęskni moja tęsknota
A czas się wolno wlecze
Fajka się dopala
Kawa stygnie
Krew się spienia.
Byłoby wspaniale
Gdyby serce popędliwe
Można mieć z kamienia.

Gdy się, miła, kąpiesz,
myjesz sobie plecy,
świat mną nieźle tąpie
i wszystko mi z rąk leci
Gdy ujrzę ciało twe półnagie -
wszystkie pieniądze oddam za odwagę.

Woda jak to woda ..

Z racji, iż przekład nie jest dosłowny, a słownik czesko-polski leży pod ręką, przedstawię jeszcze kilka uwag pomocnych w zrozumieniu i zapamiętaniu wersji czeskiej.

Linia
1	w oryginale nie ma wzmianki o wannie
2	záda to po czesku "plecy", dosłownie "tyły"
3–4	trudno to przetłumaczyć, oznacza mniej-więcej "zbiera mi się na największą grabież" ;-)
7	wzmianka o zaczęciu pływania (prawdopodobnie nie ma tu żadnego idiomu, chociaż do końca tego zdania nie rozumiem)
8	umakart to kartonopochodne sztuczne tworzywo, raczej nie przezroczyste
10	Sparta to czeska marka papierosów (dosłowne znaczenie tej linii to "i palę trzecią Spartę" :-D)
13–14	"zostaw wodę (z) wodą, niech tylko się (albo "niech sama się") spokojnie toczy"
15–16	"zrozum, że tęsknota jest tęsknotą, a czas się powoli wlecze"
20–22	"byłoby to wspaniałe, gdyby serce było spokojne, ale ono nie jest", není to wyjątek przy negowaniu czasownika "być" (já jsem/nejsem, ty jsi/nejsi, on/ona/ono je/není)
27	"a gdy będziesz stać na progu"

Muzyka

Muzyka w "Zatím se koupeš" jest bardzo charakterystyczna, publiczność na koncertach poznaje ją już po pierwszych akordach. Na stronach z tabulaturami dostępne są opracowania do programu Guitar Pro, najlepsze z nich, autorstwa Njumee (mockrat díky! :-)) zamieszczam jako załącznik do tego artykułu w wersji gp5 i pdf. Ogólnie piosenki można nauczyć się całkiem szybko, bo łatwo zauważyć w tabach pewne powtarzające się schematy. Granie według samych akordów, metodami typu "dół dół góra góra dół" niestety nie oddaje tych wszystkich smaczków i przejść, podczas których widzowie wręcz luzują krawaty :-).

Garść linków

Zastrzeżenie

Wszystkie zawarte na tej stronie teksty, tłumaczenia i opracowania są własnością ich autorów, autor artykułu nie czerpie zysków z tytułu jego publikacji.

Załączniki

Załącznik	Rozmiar
Tabulatura w formacie PDF	312.89 KB
Tabulatura w formacie Guitar Pro	12.3 KB

Nawigacja